Daisuke Yokota: Experimentele fotografie en het spel van geheugen en tijd

Van Tokyo naar een nieuwe fotografische taal

Daisuke Yokota (1983) is een Japanse fotograaf die studeerde aan het Nippon Photography Institute in Tokyo. Tijdens zijn opleiding werd hij beïnvloed door fotografen van het collectief Vivo (1957) en het tijdschrift Provoke (1969). Het Provoke-manifest pleitte voor het grijpen van fragmenten van de realiteit die zich verzetten tegen bestaande taal en ideeën. Hoewel Vivo en Provoke kort bestonden, drukten ze een blijvende stempel op de Japanse fotografie.

Van analoog naar digitaal: een bevrijding

Toen Yokota afstudeerde, begon het digitale tijdperk. Nieuwe technieken boden hem vrijheid om zich los te maken van traditionele opvattingen over fotografie. Hij bouwde een eigen doka en experimenteerde met afdrukken en manipulatie.

Proces boven perfectie

Yokota’s werk draait om experiment en materiaal. Hij herfotografeert bestaande afdrukken, varieert ontwikkeltijden, scant en bewerkt lagen in Photoshop. Zijn serie Nocturnes (2012), getoond bij Foam Amsterdam, is een voorbeeld van deze gelaagde aanpak.

Van fossielen tot fotochemie

Als kind verzamelde Yokota fossielen en kristallen en experimenteerde met chemicaliën. Deze nieuwsgierigheid vertaalt zich naar zijn fotografische proces: spelen met emulsie, textuur en onconventionele technieken zoals het verschroeien van negatieven met kokend water of azijnzuur.

Herinnering en tijd als thema

Volgens Yokota zijn er geen verhalen in zijn werk:
“Er is alleen wat de kijker erin vindt. Ik ben geïnteresseerd in het verkennen van tijd en meervoudige mogelijkheden die in de realiteit bestaan.”
Zijn herfotografie en ‘gelukkige ongelukjes’ verbeelden hoe herinneringen veranderen door herhaling en tijd. Hij ziet herinnering als een dynamisch proces dat parallel loopt aan fysieke tijd.

Citaten van Daisuke Yokota

1. Over verhalen en betekenis:
   “There are no stories in my work. There is only what the viewers find within it for themselves. I am more interested in exploring time and multiple possibilities that exist in reality.”
   (Er zijn geen verhalen in mijn werk. Alleen wat de kijker erin vindt. Ik ben vooral geïnteresseerd in het verkennen van tijd en meervoudige mogelijkheden die in de realiteit bestaan.) [1000wordsmag.com]

2. Over geheugen en tijd:
   “We recollect a single experience from the past again and again, but never in the same way twice. Memories are experienced in relation to the present.”
   (We herinneren ons een ervaring uit het verleden keer op keer, maar nooit op dezelfde manier. Herinneringen worden ervaren in relatie tot het heden.) [1000wordsmag.com]

3. Over zijn werkwijze:
   “My methods may seem unorthodox, but to me they are just ideas that come from my daily work.”
   (Mijn methoden lijken misschien onorthodox, maar voor mij zijn het gewoon ideeën die voortkomen uit mijn dagelijkse werk.) [global.canon]

4. Over energie en productie:
   “Often, my personality catches me in anxiety and frustration. If I stop, I will be stuck in a vicious circle, so I try to burn those negative thoughts and transform them into energy for production.”
   (Vaak beland ik in angst en frustratie. Als ik stop, blijf ik daarin hangen, dus ik probeer die negatieve gedachten te verbranden en om te zetten in energie voor creatie.) [1854.photography]

Citaten van kunstcritici over Yokota

1. Peggy Sue Amison (1000 Words):
   “Yokota’s work is a revolution linking past and future of Japanese photography, reflecting his desire to capture how memory is affected by time.”
   (Zijn werk is een revolutie die verleden en toekomst van Japanse fotografie verbindt en laat zien hoe geheugen door tijd wordt beïnvloed.) [1000wordsmag.com]

2. Jean-Kenta Gauthier:
   “Yokota’s practice consists in constantly revisiting his own archive by adding layers of accidents, metaphorically signifying the superimposition of states of consciousness and memories.”
   (Zijn praktijk bestaat uit het voortdurend herzien van zijn archief door lagen van toevalligheden toe te voegen, als metafoor voor de gelaagdheid van bewustzijn en herinneringen.) [jeankentag…uthier.com]

3. De Witte Raaf:
   “Matter thematises the materiality of the photographic image. The viewer experiences the solemn silence of a monumental installation where ‘nothing’ seems to appear.”
   (Matter thematiseert de materialiteit van het fotografische beeld. De bezoeker ervaart de plechtige stilte van een monumentale installatie waarin ‘niets’ lijkt te verschijnen.) [dewitteraaf.be]

Betekenis van schilderkunst, grafiek en sculpturale elementen

• Fotografie als sculptuur: Yokota maakt installaties van verkreukt fotopapier en grote prints, waardoor fotografie een ruimtelijke, sculpturale dimensie krijgt.
• Schilderachtige kwaliteiten: Zijn werken bevatten abstracte kleurvlakken en texturen die doen denken aan schilderkunst, vooral in series zoals Matter en Auto-Reverse.
• Grafische experimenten: Door herfotografie, digitale lagen en chemische manipulaties ontstaan beelden die bijna grafische kunst lijken.
• Conceptuele kern: Zijn werk onderzoekt tijd, geheugen en materialiteit, waarbij hij traditionele fotografie transformeert tot een hybride vorm tussen beeld, object en installatie. [dewitteraaf.be], [parisartnow.com], [jeankentag…uthier.com]