Claes Oldenburg (1929 – 2022)
Claes Oldenburg: De Kunstenaar die het Alledaagse Monumentaal Maakte
Van Yale tot Chicago: De eerste stappen
Claes Oldenburg (1929–2022) begon zijn carrière met een studie literatuur en kunst aan de Yale School of Art. In 1952 besloot hij zich volledig op kunst te richten en ging hij studeren aan het Art Institute of Chicago. Hij startte met tekeningen en schilderijen, maar vanaf 1957 begon hij driedimensionale objecten te maken. Deze stap zou zijn werk voorgoed veranderen.
De kracht van het gewone
Oldenburg werd beroemd als beeldhouwer door zijn enorme sculpturen van alledaagse voorwerpen. Denk aan hamburgers, sigaretten en kledingstukken, maar dan metershoog. In plaats van zijn werk via een galerie te verkopen, koos hij voor een eigen aanpak: in 1961 opende hij The Store in de Lower East Side van Manhattan. Hier verkocht hij felgekleurde sculpturen die leken op commerciële producten. Deze winkel werd een mijlpaal in de Pop Art en liet zien dat kunst en consumptie soms moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn.
New York en de zoektocht naar een eigen stijl
In 1956 verhuisde Oldenburg naar New York, waar abstract expressionisme op dat moment populair was. Hij koos echter een andere weg. Hij wilde kunst maken die verbonden was met zijn omgeving en zijn tijd. Van 1959 tot eind 1961 experimenteerde hij met honderden tekeningen en collages, gemaakt van jute, karton en andere tweedehands materialen. Zijn werk The Street (1960) bestond uit objecten van karton, jute en krantenpapier en gaf een levendig beeld van de stad. Met The Store (1961) maakte hij kunst van alledaagse producten, waarmee hij de grenzen van kunst opnieuw definieerde.
Pop Art en internationale doorbraak
De enorme stoffen sculpturen uit The Store, geknipt en genaaid door zijn vrouw, werden in 1962 tentoongesteld in de Green Gallery. Deze solotentoonstelling was een van de eerste grote Pop Art-exposities en droeg sterk bij aan de ontwikkeling van de Amerikaanse kunst in de jaren zestig.
Het belang van schetsen en inspiratie
Oldenburgs tekeningen waren cruciaal voor zijn ideeën en sculpturen. Zijn schetsboeken tonen hoe grote werken ontstonden en hoe hij variaties op thema’s uitwerkte. Hij liet zich inspireren door Paul Klee en Jean Dubuffet, die kunst zagen in het naïeve en het alledaagse. Oldenburg vond zijn inspiratie in de cultuur van de Lower East Side. In zijn schetsen reduceerde hij figuren en objecten tot lijnen. The Street kreeg langzaam vorm in tekeningen van mensen, dieren en stadsleven. Deze tekeningen doen denken aan Dubuffets grofheid, maar bevatten hele omgevingen, inclusief wolken, rook en spraakballonnen zoals in cartoons.
Oldenburg gebruikte niet letterlijk primitieve vormen, maar wel het wereldbeeld van een kind, een “primitieve” mens of een “gek” – een perspectief dat volgens hem soms rationeler en verstandiger was dan het beschaafde denken.
Citaten van Claes Oldenburg
Over kunst en betekenis:
“Because my work is naturally non-meaningful, the meaning found in it will remain doubtful and inconsistent – which is the way it should be. All that I care about is that, like any startling piece of nature, it should be capable of stimulating meaning.” [azquotes.com]Over zijn visie op kunst:
“I am for an art that grows up not knowing it is art at all.” [quotefancy.com]Over monumentaliteit:
“The main reason for the colossal objects is the obvious one, to expand and intensify the presence of the vessel – the object.” [quotefancy.com]Over schilderkunst en materiaal:
“I like to treat paint as material – to daub it, drop it, let it slide. There was Action Painting, but I also compare it to paint effects found on the streets. This approach is superimposed on a sculptural surface that is also ‘painterly’.” [brainyquote.com]Over zijn creatieve proces:
“My rule was not to paint things as they were. I wasn’t copying; I was remaking them as my own.” [quotefancy.com]Over de rol van kunst:
“Art is a technique of communication. The image is the most complete technique of all communication.” [azquotes.com]
Citaten van kunstcritici en context
Kunstcritici benadrukken dat Oldenburg met zijn Pop Art-sculpturen de grenzen tussen kunst en consumptiecultuur doorbrak. Zijn werk wordt gezien als een kritisch commentaar op massaproductie en consumentisme, maar ook als een speelse herinterpretatie van het alledaagse.
“Oldenburg’s oversized replicas of everyday objects challenged the traditional notions of sculpture and blurred the boundaries between art and ordinary objects.” [bookey.app]Over zijn schilderkunst en grafiek: Critici wijzen erop dat Oldenburg in zijn vroege werk een painterly benadering hanteerde, waarbij verf werd behandeld als een tastbaar materiaal, wat later doorwerkte in zijn sculpturen. Zijn tekeningen en grafiek waren cruciaal voor het ontwikkelen van ideeën en variaties op thema’s.
“His struggle has been to return painting to the tangible object, to offset the tendency to vagueness and abstraction.” [brainyquote.com]Over de betekenis van zijn sculpturen:
“Oldenburg’s soft sculptures challenged the traditional notions of sculpture as rigid and unchanging, inviting audiences to interact with the artwork physically and emotionally.” [bookey.app]